Het kabinet-Jetten trekt €120 miljoen uit voor de ontwikkeling van industriële kunstmatige intelligentie in Nederland.
Het geld wordt beschikbaar gesteld voor Nederlandse deelname aan het Europese IPCEI-AI-programma, waarin bedrijven en kennisinstellingen samenwerken aan strategische AI-technologie en infrastructuur. De investering werd opgenomen in de plannen die het kabinet tijdens Prinsjesdag presenteerde.
Daarmee probeert Nederland een positie op te bouwen in een AI-markt die steeds minder alleen draait om chatbots en consumentenapps.
AI wordt industriële infrastructuur
De nieuwe investering is gericht op AI voor toepassingen in de economie.
Dat kan bijvoorbeeld betrekking hebben op productie, logistiek, energie, technologie en andere sectoren waarin AI onderdeel wordt van fysieke of digitale processen.
De ontwikkeling is belangrijk omdat de economische waarde van AI steeds meer verschuift van experimenten naar grootschalige implementatie.
Bedrijven willen niet alleen weten wat ChatGPT of andere modellen kunnen.
Ze willen AI gebruiken om productieprocessen te verbeteren, machines aan te sturen, software te ontwikkelen en complexe systemen te optimaliseren.
Nederland wil niet alleen gebruiker zijn
Voor Nederland is de investering ook een kwestie van technologische positie.
De grootste AI-bedrijven ter wereld bevinden zich momenteel vooral in de Verenigde Staten en China.
Nederland heeft wel sterke kennisinstellingen, chiptechnologie en gespecialiseerde bedrijven, maar beschikt niet over een vergelijkbare grote foundation-modelindustrie.
Het kabinet probeert daarom andere delen van de AI-keten te versterken.
Dat sluit aan bij de bredere Nederlandse strategie voor digitale soevereiniteit.
AI vraagt om enorme infrastructuur
Een belangrijk onderdeel van die strategie is rekenkracht.
AI-modellen hebben steeds grotere hoeveelheden gespecialiseerde hardware nodig.
In maart stelde het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer dat AI-rekeninfrastructuur niet alleen een economisch vraagstuk is, maar ook raakt aan publieke waarden, data en geopolitieke weerbaarheid.
Nederland werkt daarom mee aan Europese AI-fabrieken.
De AI-fabriek in Groningen moet bijvoorbeeld toegang bieden tot gespecialiseerde AI-rekenkracht en expertise.
€120 miljoen is onderdeel van groter Europees programma
Het bedrag van €120 miljoen staat niet op zichzelf.
Het gaat om Nederlandse deelname aan een Europees Important Project of Common European Interest op het gebied van AI. Dergelijke programma’s zijn bedoeld om strategische technologieën binnen Europa gezamenlijk te ontwikkelen.
De Europese aanpak moet voorkomen dat ieder land afzonderlijk dezelfde infrastructuur probeert op te bouwen.
Dat is vooral relevant voor AI omdat de investeringen zeer groot zijn.
Energie wordt een steeds groter probleem
AI-infrastructuur heeft bovendien veel elektriciteit nodig.
Dat maakt AI direct verbonden met het Nederlandse energiebeleid.
Een grote AI-infrastructuur kan alleen functioneren wanneer voldoende betrouwbare elektriciteit beschikbaar is.
Daarom zijn datacenters, netwerken, energieproductie en AI steeds sterker met elkaar verbonden.
De Nederlandse discussie over AI gaat daardoor niet meer alleen over software.
Het gaat ook over ruimte, energie en infrastructuur.
Het kabinet wil economische groei
De regering ziet AI nadrukkelijk als een technologie die het Nederlandse verdienvermogen kan versterken.
Dat betekent dat AI wordt behandeld als onderdeel van het bredere innovatiebeleid.
Het doel is niet alleen om bestaande banen efficiënter te maken, maar ook om nieuwe producten, bedrijven en industriële toepassingen te ontwikkelen.
Voor Nederlandse bedrijven kan toegang tot Europese AI-infrastructuur belangrijk zijn omdat zij daarmee experimenten kunnen uitvoeren zonder volledig afhankelijk te zijn van commerciële Amerikaanse cloudplatforms.
Tegelijk blijft Nederland afhankelijk
De investering betekent overigens niet dat Nederland technologisch onafhankelijk wordt.
De belangrijkste AI-chips worden nog steeds grotendeels buiten Europa geproduceerd.
Ook veel toonaangevende AI-modellen komen uit de Verenigde Staten of China.
Nederland bouwt daarom vooral aan onderdelen van de keten waarin het een sterke positie kan ontwikkelen.
Dat past bij de Europese benadering van technologische autonomie: niet noodzakelijk alles zelf produceren, maar wel voldoende eigen capaciteit hebben om strategische afhankelijkheden te beperken.
De Nederlandse AI-strategie krijgt daarmee drie gezichten
De recente ontwikkelingen rond het kabinet-Jetten laten een duidelijke driedeling zien.
Ten eerste: Nederland wil AI economisch benutten, onder meer via de €120 miljoen voor industriële AI.
Ten tweede: Nederland wil eigen infrastructuur opbouwen, waaronder AI-rekenkracht en digitale infrastructuur.
Ten derde: Nederland wil beter begrijpen en controleren wat krachtige AI-systemen kunnen, onder meer via het voorgestelde AI-veiligheidsinstituut.
Daarmee ontstaat geleidelijk een Nederlandse AI-strategie waarin economische groei, technologische autonomie en veiligheid naast elkaar worden ontwikkeld.
De komende jaren wordt vooral interessant hoeveel van die plannen daadwerkelijk leiden tot nieuwe Nederlandse AI-bedrijven, infrastructuur en toepassingen — en hoeveel Nederland uiteindelijk afhankelijk blijft van de grote internationale technologiebedrijven.
Laat een reactie achter