Nederland werkt aan een publieke AI-voorziening waarmee basisscholen en middelbare scholen kunstmatige intelligentie op een veilige en verantwoorde manier kunnen inzetten. Het initiatief moet scholen helpen om de voordelen van AI te benutten, met meer aandacht voor privacy, informatiebeveiliging en de bescherming van leerlinggegevens.

Steeds meer scholen onderzoeken hoe AI kan helpen bij het voorbereiden van lessen, het ontwikkelen van lesmateriaal en het ondersteunen van leerlingen. Tegelijkertijd roept het gebruik van commerciële AI-toepassingen vragen op over de opslag van gegevens, de betrouwbaarheid van antwoorden en de invloed van technologie op het leerproces.

Een publieke voorziening voor het onderwijs

Kennisnet werkt samen met partners aan plannen voor een publieke AI-voorziening voor het primair en voortgezet onderwijs. Een belangrijk onderdeel is een mogelijke AI-hub die onderwijsapplicaties toegang kan geven tot verschillende AI-modellen.

Hierdoor hoeven scholen niet volledig afhankelijk te zijn van één technologiebedrijf. Ook kan er meer aandacht komen voor gezamenlijke afspraken over gegevensbescherming, veiligheid en transparantie.

Voor de ontwikkeling van de voorziening is overheidsfinanciering aangekondigd. De precieze inrichting en uitvoering worden verder uitgewerkt met partijen uit het onderwijs.

Hoe kan AI leraren ondersteunen?

Kunstmatige intelligentie kan leraren helpen bij verschillende dagelijkse werkzaamheden. Denk bijvoorbeeld aan het maken van lesplannen, het aanpassen van uitleg aan verschillende leerbehoeften en het ontwikkelen van extra oefeningen.

Ook kan AI helpen om leerresultaten overzichtelijker te maken. Een leraar kan dergelijke inzichten gebruiken om te bepalen welke leerlingen extra ondersteuning nodig hebben en welke leerlingen juist meer uitdaging kunnen gebruiken.

AI neemt daarmee niet de rol van de leraar over, maar kan een hulpmiddel zijn bij de voorbereiding en uitvoering van lessen. De uiteindelijke beoordeling en pedagogische keuzes blijven mensenwerk.

Meer ruimte voor gepersonaliseerd leren

Een belangrijk voordeel van AI is dat uitleg en oefenmateriaal relatief eenvoudig kunnen worden aangepast aan het niveau van een leerling. Een leerling die moeite heeft met rekenen, kan bijvoorbeeld extra uitleg en stapsgewijze oefeningen krijgen. Een leerling die de stof al beheerst, kan juist moeilijkere opdrachten maken.

Dit biedt kansen voor meer gepersonaliseerd onderwijs. Wel moeten scholen erop letten dat AI-systemen geen onjuiste conclusies trekken over de capaciteiten van leerlingen. AI-uitkomsten zijn niet altijd volledig of objectief en moeten daarom kritisch worden beoordeeld.

Leerlingen moeten AI leren begrijpen

Naast het beschikbaar stellen van technologie is het belangrijk dat leerlingen en leraren leren hoe AI werkt. Leerlingen moeten begrijpen dat een overtuigend geformuleerd antwoord niet automatisch correct is.

Ook onderwerpen als desinformatie, vooroordelen in AI-systemen, auteursrecht en verantwoord gebruik verdienen aandacht. Leraren hebben hiervoor voldoende kennis, scholing en duidelijke richtlijnen nodig.

Kennisnet en onderwijsinstellingen werken aan manieren om de AI-vaardigheden van onderwijsprofessionals te versterken. Daarmee kan AI-geletterdheid een belangrijk onderdeel worden van de verdere digitalisering van het onderwijs.

Privacy en menselijke begeleiding blijven belangrijk

AI-toepassingen kunnen werken met gevoelige informatie, zoals leerresultaten en persoonlijke gegevens van leerlingen. Scholen moeten daarom vooraf beoordelen welke gegevens een toepassing verwerkt en of het gebruik ervan voldoet aan de geldende privacyregels.

Daarnaast blijft persoonlijk contact tussen leerling en leraar essentieel. Technologie kan ondersteunen, maar vervangt niet de menselijke aandacht, begeleiding en het vertrouwen die nodig zijn voor goed onderwijs.

Een nieuwe fase voor AI in het onderwijs

De ontwikkeling van een publieke AI-voorziening kan scholen helpen om kennis en technologie gezamenlijk te benutten. Dat kan vooral waardevol zijn voor scholen die zelf weinig capaciteit hebben om AI-toepassingen te beoordelen of te ontwikkelen.

Het succes hangt uiteindelijk af van de praktische bruikbaarheid, goede begeleiding en duidelijke waarborgen. AI kan het onderwijs ondersteunen, maar de technologie moet in dienst blijven staan van leerlingen en leraren.