Generatieve AI kan inmiddels muziek produceren die voor veel luisteraars nauwelijks van professioneel geproduceerde elektronische muziek te onderscheiden is. Een gebruiker kan een stijl beschrijven, een sfeer kiezen en in korte tijd een nieuw nummer laten genereren.
Voor muzikanten is dat tegelijk een creatieve kans en een bedreiging. Een AI-model kan immers leren van bestaande muziek, terwijl de oorspronkelijke artiest niet automatisch wordt betaald wanneer het model commerciële muziek oplevert.
De Nederlandse dj en producer Reinier Zonneveld wil dat probleem anders aanpakken.
Hij heeft GasLab gelanceerd, een platform voor AI-muziek dat artiesten en platenlabels laat deelnemen aan het trainen van het model. Volgens het bedrijfsmodel worden rechthebbenden betaald wanneer hun muziek aantoonbaar bijdraagt aan een gegenereerd nummer. GasLab haalde bij de start $1 miljoen aan pre-seedfinanciering op, onder meer van investeerders die verbonden zijn aan Bitpanda en WeTransfer.
Het probleem dat de muziekindustrie probeert op te lossen
Traditionele muziekproductie heeft een herkenbare rechtenstructuur. Een nummer kan verschillende rechthebbenden hebben: de uitvoerende artiest, de componist, de tekstschrijver, de uitgever en de eigenaar van de opname.
Bij generatieve AI wordt het ingewikkelder.
Een model kan worden getraind op grote verzamelingen audio. Vervolgens genereert het nieuwe muziek die kenmerken van eerdere werken kan bevatten. Maar het is niet altijd eenvoudig vast te stellen welke bronnen een specifieke uitvoer hebben beïnvloed, laat staan hoeveel economische waarde iedere bron heeft bijgedragen.
Daarover lopen internationaal juridische en commerciële discussies. Artiesten willen controle over hun werk en vergoeding voor het gebruik ervan. AI-bedrijven wijzen op de waarde van trainingsdata, innovatie en de mogelijkheid om nieuwe muziek te creëren.
GasLab probeert een bedrijfsmodel te bouwen waarin die belangen niet uitsluitend tegenover elkaar staan.
Hoe het platform de bijdragen wil registreren
Volgens de aankondiging kunnen artiesten en labels ervoor kiezen hun muziek beschikbaar te stellen voor het trainingsproces. Het systeem, dat GasLab de Digital Notary noemt, moet bij gegenereerde nummers vastleggen welke deelnemende muziek en rechthebbenden eraan hebben bijgedragen.
Aan iedere generatie zou een blijvende identificatie en een gekoppeld registratierecord worden toegewezen. Dat record kan vervolgens dienen als basis voor de verdeling van inkomsten uit abonnementen of muziekuitgaven.
Het idee is belangrijk, maar de technische en juridische toets moet nog volgen. De nauwkeurigheid van attributie, de manier waarop bijdragen worden gewogen en de omgang met indirecte muzikale invloeden zijn ingewikkelde vraagstukken.
Een nummer kan bijvoorbeeld sterk lijken op een bepaalde muziekstijl zonder dat één specifiek werk duidelijk als bron kan worden aangewezen. Het verdelen van inkomsten op basis van invloed vraagt daarom om transparante regels en controleerbare methoden.
Waarom dit meer is dan een muziekapp
GasLab probeert niet alleen een nieuw product te maken. Het probeert ook een ander economisch model voor generatieve AI te ontwikkelen.
De kernvraag is of de makers van trainingsmateriaal structureel kunnen meedelen in de waarde die met AI wordt gecreëerd.
Dat vraagstuk speelt ook bij boeken, journalistiek, fotografie, illustratie en film. In al die sectoren kunnen AI-modellen leren van materiaal dat door mensen is gemaakt. Als de resulterende systemen commerciële waarde opleveren, ontstaat de vraag hoe toestemming, erkenning en vergoeding geregeld moeten worden.
Een systeem dat bijdragen beter registreert, zou mogelijk ook buiten muziek bruikbaar zijn. Maar het succes hangt af van de bereidheid van artiesten en labels om deel te nemen, de aantrekkelijkheid voor gebruikers en de betrouwbaarheid van de rechtenadministratie.
Kan een eerlijker model ook commercieel winnen?
Dat is de echte test.
Gebruikers moeten voldoende creatieve vrijheid ervaren. Artiesten moeten erop kunnen vertrouwen dat hun bijdragen correct worden geregistreerd. En het platform moet financieel levensvatbaar zijn.
Als GasLab alleen een ethisch alternatief biedt dat weinig mensen gebruiken, blijft de invloed beperkt. Als het een aantrekkelijk product kan combineren met een geloofwaardige inkomstenverdeling, kan het een interessant voorbeeld worden van hoe generatieve AI en menselijke creativiteit naast elkaar kunnen bestaan.
Mijn analyse: de muziekindustrie is een belangrijke proeftuin voor de bredere AI-economie. Het gaat niet alleen om wat een model kan maken, maar ook om wie eigenaar is van de grondstoffen, wie toestemming geeft en wie de opbrengsten ontvangt.
Bron: Tech.eu — Reinier Zonneveld lanceert AI-muziekstartup GasLab.
Laat een reactie achter