Nieuws: 18 oktober 2026 | Bedrijf: Anthropic | Thema: cybersecurity en autonome AI

Een van de meest verontrustende internationale AI-verhalen van zondag gaat niet over een nieuw model dat slimmer redeneert, maar over een manier waarop AI kan worden misbruikt.

Volgens een bericht in The Guardian heeft het offensieve onderzoeksteam van Anthropic een proof-of-concept ontwikkeld voor een zelfreplicerende AI-worm die zich via kwetsbaarheden zou kunnen verspreiden tussen met internet verbonden smart-tv’s. Het experiment is bedoeld om mogelijke risico’s te onderzoeken; de onderzoekers beschrijven het niet als een kant-en-klaar, grootschalig inzetbaar aanvalsmiddel.

Om het belang ervan te begrijpen, moeten we onderscheid maken tussen traditionele malware en een aanval waarin AI een actieve rol speelt.

Wat is een computerworm?

Een computerworm is schadelijke software die zichzelf kan verspreiden naar andere systemen. Historische voorbeelden zoals Morris, WannaCry en NotPetya laten zien hoe kwetsbaarheden in software of netwerken grote gevolgen kunnen hebben.

Een klassieke worm volgt doorgaans vooraf geschreven regels om zich te verspreiden. AI kan daar een nieuwe laag aan toevoegen: het systeem kan informatie interpreteren, nieuwe omstandigheden beoordelen en bepaalde stappen aanpassen aan wat het tegenkomt.

Dat betekent niet automatisch dat een AI-worm onverslaanbaar is. Het betekent wel dat beveiligingsteams mogelijk te maken krijgen met aanvallen die minder star zijn dan traditionele malware.

Waarom smart-tv’s en andere apparaten kwetsbaar kunnen zijn

Smart-tv’s, routers, camera’s en andere apparaten vormen samen het zogenoemde internet of things, ofwel IoT.

Veel van die apparaten zijn voortdurend verbonden met het internet, krijgen niet altijd tijdig updates en beschikken soms over beperkte beveiligingsmogelijkheden. Een apparaat kan bovendien jarenlang blijven functioneren nadat de fabrikant de softwareondersteuning heeft beëindigd.

Dat maakt IoT-systemen een aantrekkelijk doelwit voor aanvallers.

Een besmet apparaat heeft doorgaans weinig rekenkracht vergeleken met een server. Maar een groot aantal kwetsbare apparaten kan samen een netwerk vormen dat gebruikt wordt om verkeer te versturen, andere systemen te benaderen of aanvullende schadelijke activiteiten uit te voeren.

De door Anthropic beschreven worm was volgens het bericht langzaam en praktisch beperkt op apparaten met weinig rekenkracht. Het is dus belangrijk om de demonstratie niet te verwarren met bewijs dat er momenteel een grote AI-worm actief is die wereldwijd smart-tv’s infecteert.

Wat verandert AI aan de dreiging?

AI kan aanvallers helpen bij het analyseren van software, het schrijven van code en het aanpassen van technieken aan verschillende omgevingen. Dat kan de drempel verlagen voor bepaalde soorten aanvallen.

Maar er zijn ook beperkingen. Een model kan verkeerde conclusies trekken, beveiligingsmechanismen niet begrijpen of code produceren die niet werkt. Het gebruik van AI maakt een aanval dus niet automatisch effectief.

De echte zorg is dat de kosten van het ontwikkelen en aanpassen van bepaalde aanvallen kunnen dalen, terwijl de snelheid waarmee aanvallers nieuwe technieken proberen kan toenemen.

Daarom kijken cybersecurityonderzoekers niet alleen naar de mogelijkheden van afzonderlijke modellen, maar ook naar de combinatie van AI, netwerktoegang, kwetsbare apparaten en automatische uitvoering.

Wat moeten bedrijven en consumenten nu doen?

De basismaatregelen blijven belangrijk, juist omdat veel risico’s voortkomen uit bestaande kwetsbaarheden:

Installeer beveiligingsupdates voor routers, televisies, camera’s en andere verbonden apparaten.
Vervang apparatuur die geen beveiligingsupdates meer ontvangt wanneer die kwetsbaar blijft.
Gebruik unieke wachtwoorden en schakel waar mogelijk meervoudige verificatie in.
Beperk welke apparaten toegang hebben tot gevoelige systemen.
Laat zakelijke AI-agenten niet onbeperkt bij interne netwerken of inloggegevens.

Voor bedrijven wordt daarnaast steeds belangrijker om AI-agenten binnen gecontroleerde omgevingen te testen en hun netwerktoegang te beperken.

Waarom dit ook een beleidsvraag is

Als AI wordt gebruikt om aanvallen sneller te ontwikkelen, kan de verantwoordelijkheid niet volledig bij individuele gebruikers worden gelegd. Fabrikanten moeten apparaten langer en beter beveiligen; bedrijven moeten hun systemen controleren; en overheden moeten duidelijk maken welke veiligheidsnormen gelden voor systemen met grote potentiële gevolgen.

De uitdaging is om de beveiliging te verbeteren zonder elk AI-onderzoek onmogelijk te maken. Het verantwoord testen van aanvalstechnieken kan juist helpen om kwetsbaarheden te ontdekken voordat kwaadwillenden ze misbruiken.

Mijn analyse: het verhaal over AI-wormen is vooral een waarschuwing over wat er gebeurt wanneer AI niet alleen informatie kan genereren, maar ook toegang krijgt tot systemen waarin het acties kan uitvoeren. De beveiligingsvraag verschuift daarmee van “kan het model een gevaarlijk antwoord geven?” naar “welke systemen kan het bereiken, welke acties kan het ondernemen en hoe stoppen we het als het fout gaat?”

Bron: The Guardian — wat zijn zelfreplicerende AI-wormen en waarom maakt Anthropic zich zorgen?.